Ta strona używa plików cookie w celach statystycznych oraz opcjonalnie do wyświetlania spersonalizowanych reklam. Kliknij zielony przycisk aby zamknąć ten komunikat:

Historia Mielęcina - od 1575 do 1772 r.

Ilustrowana

HISTORIA MIELĘCINA

w zarysie

oprac. Artur Szymański

 



1577 r.

Wzmianka o Chwarstnicy w rejestrach nowego powiatu wałeckiego.

Stanisław Tuczyński senior płaci pobór (czynsz) od 18 półłanów i sołtysa.

 

 

1579 r.

W rejestrze poborowym (opłaty czynszowe) wymieniono 6 śladów (ok. 90 ha) Redingera Wedelskiego w Chwarstnicy, natomiast wieś Mielęcin w ogóle nie została wspomniana...

Z kolei Stanisław Tuczyński senior płaci pobór od 9 śladów, 1 zagrodnika, karczmarza, sołtysa, kowala i pastucha.

 

 

po 1588 r.

W okolicy Mielęcina pojawiają się pierwsi Żydzi wypędzeni z Brandenburgii.

Zajmują się przeważnie handlem i wytwórczością rzemieślniczą.

 

Żydzi polscy w XVI - XVII w.
Żydzi polscy w XVI - XVII w.

przełom XVI i XVII w.

Rozpoczyna się intensywne wtórne osadnictwo niemieckie, które przerywa proces spolszczania osadników przybyłych tu wcześniej i wzmacnia dość już niepopularny w tej okolicy luteranizm - Wedlowie Tuczyńscy w tym czasie byli przeciwnikami reformacji i dbali o to, aby na ich ziemiach dominował katolicyzm.

W okolicach Mielęcina pojawiają się protestanccy Szkoci – zajmują się głównie handlem obwoźnym.

 

Najemnicy szkoccy z XVI w.
Najemnicy szkoccy z XVI w.

ok. 1602 r.

Kontrreformator i katolik, Krzysztof Tuczyński, nakazuje zabranie i przywiezienie do Tuczna srebrnego krzyża z luterańskiego zboru (dawnego kościoła katolickiego) w Mielęcinie.

Wskutek sprzeciwu mieszkańców wsi, krzyż zostaje zabrany siłą i pod silną eskortą uzbrojonych ludzi przewieziony do Tuczna, co staje się powodem krwawych rozruchów porównywanych przez ówczesnych kronikarzy do małej wojny.

Usłyszawszy o wywiezieniu z Mielęcina krzyża, protestantka, Dorota Tuczyńska wraz z Ernestem Wedelskim najeżdża zbrojnie Tuczno, zdobywa miasto i doszczętnie łupi zamek. Nie byłoby to możliwe bez pomocy protestanckiego burmistrza i kilku mieszczan.

Po ostatecznym zwycięstwie Krzysztofa Tuczyńskiego, za swą zdradę burmistrz i kilku uwikłanych w spisek mieszczan zostało skróconych o głowę.

Z powodu naszego srebrnego krzyża w ten sposób przelano bardzo wiele krwi, najpierw w czasie najazdu na miasto, a później w czasie wymierzania sprawiedliwości zdrajcom...

 

Krzyż w kościele w Tucznie
Krzyż z kościoła w Tucznie.
Nie ma pewności czy
to właśnie ten krzyż
był zabrany z Mielęcina
i stał się powodem małej wojny...

1602 r.

Krzysztof Zadow, pleban z Tuczna, obejmuje dodatkowo parafie we wsiach Stralenberg (Strzaliny), Mielęcin i Marcinkowice.

 

 

po 1602 r.

Za sprawą Krzysztofa Tuczyńskiego nasila się proces kontrreformacji i rozpoczyna intensywne, często krwawe, wtórne wprowadzanie katolicyzmu w Mielęcinie i okolicach.

 

 

1607 r.

Oficjał poznański zarządza przesłuchanie świadków w sprawie odtworzenia uposażenia plebana w Tucznie po ustąpieniu innowierców (luteran).

Kmiecie z Mielęcina: Grzegorz Weh[r?]wert (ok. 80 l.), Łukasz Wehrwert (ok. 60 l.), Mik. Bonner (ok. 70 l.) i Tomasz Lukstedy (ok. 60 l.) zeznają, że przed objęciem kościołów przez innowierców do Mielęcina przyjeżdżali księża z Tuczna, najpierw Pfluge, a później Joachim Krugerus, i odprawiali nabożeństwa. W Mielęcinie odbywały się także uroczyste odpusty w święto Narodzenia NMP [8 IX].

Wszyscy kmiecie z Mielęcina dawali meszne plebanowi w Tucznie po 1 korcu żyta ze śladu.

W Mielęcinie są 4 ślady roli plebana, z tego 2 ślady trzyma Jurga Krenc, poddany pana Tuczyńskiego, a drugie 2 ślady trzymał Dawid Fischer, kmieć osadzony przez Redingera Wedelskiego [z Frydlandu], a obecnie posiada je kmieć Franschunt poddany Ernesta Wedelskiego [prawdopodobnie syn Redingera]. Wspomniany Dawid Fischer wszystkie powinności ze swoich łanów świadczył Bartłomiejowi zwanemu Krugerus, ministrowi „luterskiemu” w Miłogoszczy.

Na siedlisku księżym w Mielęcinie [miejsce na plebanię] zbudowano dom, w którym mieszka Mateusz Henke poddany wspomnianego Ernesta Wedelskiego, są też w Mielęcinie 3 kawałki roli kościelnej zw. „kawle” rozrzucone między innymi rolami.

Oficjał orzeka o zasięgu parafii Tuczno, zaś w odniesieniu do wsi Mielęcin potwierdza zeznania kmieci o przynależności kościoła w Mielęcinie do parafii Tuczno, o obowiązku uiszczania tamtejszemu plebanowi mesznego z Mielęcina oraz o rolach plebańskich we wsi.

Meszne – dawniej podatek/opłata za odprawianie mszy. Odpowiednik dzisiejszych zbiórek "na tacę", ale przymusowy i o ściśle określonej wysokości.

 

 

1625 r.

Z dosyć niejasnej informacji Fr. Schultza może wynikać, że kościół w Chwarstnicy spłonął wraz z całą wsią w tymże roku. Z powodu niejasności w rachubę wchodzi także wieś Martew (Fr. Schultz, „Geschichte...”)

 

 

1628 r.

Pleban w Tucznie otrzymuje mesznego po 1 korcu żyta miary poznańskiej z 68 łanów w Mielęcinie. Do jego uposażenia należą też 4 łany plebańskie w Mielęcinie wraz z opustoszałym siedliskiem („desolata area”) - prawdopodobnie mowa tu o spalonej Chwarstnicy.

 

 

1639 r.

W pobliże Mielęcina wpadają wojska szwedzkie z kompanii generała Butlera biorące udział w niemieckiej wojnie trzydziestoletniej i rabują m.in. Wałcz nie zważając, że Polska wobec tej wojny zachowuje neutralne stanowisko.

 

Bitwa ze Szwedami
Bitwa ze Szwedami

1641 r.

Kościół w Mielęcinie pod wezwaniem NMP zostaje filią parafialną kościoła w Tucznie.

 

 

1643 r.

Wzmianka o tym, że Mielęcin zwany Kwartnica graniczy z wsią Wołowe Lasy, a Mielęcin graniczy z wsią Niekursko (chodzi o tutaj o zasięg gruntów, a nie o położenie domów).

Wzmianka pochodzi z wizji zaoranych granic między dobrami Tuczna i Czarnkowa, zawiera kolejno opisy granic: wsi Marta [obecnie Martew] z wsią Bercholt [obecnie Brzeźniak], wsi Malentin dicta Kwartnica z wsią Wołowe Lasy i wsi Malentin [obecnie Mielęcin] z wsią Niekursko.

 

 

ok. 1650 r.

Żyjący tu jeszcze gdzieniegdzie luteranie zostają siłą usunięci z ziem Wedlów Tuczyńskich, m.in. z Mielęcina.

 

 

23. lipca 1655 r.

W okolicy Mielęcina maszerują wojska Szwedzkie ciągnące ze Szczecina przez tereny Brandenburgii w kierunku Piły i Ujścia.

 

 

16. sierpnia 1655 r.

Niedaleko Mielęcina przechodzi sam szwedzki król Karol Gustaw w asyście wojska złożonego z 17 tys. ludzi i 140 dział.

 

Król szwedzki Karol Gustaw
Król szwedzki Karol Gustaw

wiosna 1656 r.

W okolicy Mielęcina pojawiają się wojska polskie pod dowództwem Stefana Czarnieckiego.

 

Stefan Czarniecki
Stefan Czarniecki

1656-1657 r.

Nagle pojawia się „straszliwa zaraza” dziesiątkując mieszkańców Mielęcina i okolicznych miejscowości.

 

 

ok. 20. lutego 1657 r.

W pobliże Mielęcina przybywa król Jan Kazimierz ze swym hetmanem Stefanem Czarnieckim – mają tu przystanek w drodze do Częstochowy.

 

Król Jan Kazimierz
Król Jan Kazimierz

lato 1657 r.

Stefan Czarniecki ponownie odwiedza okolice Mielęcina ścigając wojska szwedzkie.

 

 

jesień 1657 r.

Niedaleko Mielęcina rozpoczyna się koncentracja wojsk korpusu ekspedycyjnego do pomocy walczącej ze Szwecją Danii pod bezpośrednim dowództwem Stefana Czarnieckiego, sam Czarniecki pojawia się tutaj kolejny raz w maju 1658 r.

 

 

1695 r.

Mielęcin jest już całkowicie katolicką wsią, co potwierdza wizytacja kościelna przeprowadzona w całym okręgu tuczyńskim.

 

 

1704-1705 r.

Okolice Mielęcina znów są opanowane przez wojska szwedzkie na skutek uwikłania Polski w wojnę szwedzko-rosyjską przez błędy króla Augusta II Mocnego – rabunki i pożary są na porządku dziennym.

 


Wojska szwedzkie z czasów potopu
Wojska szwedzkie z czasów potopu

1706 r.

Mielęcin i okolice są łupione tym razem przez wojska litewskie sprzymierzone ze Szwedami – ich ulubioną rozrywką było palenie napotkanych po drodze osad.

Pojawiają się wówczas także pierwsze oddziały wojsk ruskich, które również nie stroniły od grabieży.

Wojsko ruskie w XVII w.Wojsko ruskie z XVII w.

 

1707 r.

Kolejny raz okolice Mielęcina nawiedza „morowe powietrze” dziesiątkując mieszkańców. Od zarazy umiera ok. 30% ludności. Największe jej nasilenie notuje się w latach 1709-1710, zaś wygasa dopiero w 1711 r.

 

 

przełom 1709-1710 r.

Zarówno wojska szwedzkie, jak i polskie rabują i uciskają ludność zamieszkałą w naszej okolicy, aby zapewnić sobie prowiant na zimę.

 

Bitwa ze Szwedami
Kolejna bitwa ze Szwedami

1710 r.

W okolicach pojawiają się wojska ruskie, tym razem walczące ze Szwedami.

 

 

1730-1750 r.

Masowe uprowadzenia z okolic Mielęcina wyróżniających się wzrostem chłopów i wcielanie ich do armii pruskiej.

 

 

1739 r.

Z tego roku pochodzą pierwsze wpisy w księdze parafialnej kościoła w Tucznie dotyczące narodzin, ślubów i śmierci mieszkańców Mielęcina.

Księga prowadzona była do 1859 roku, po czym założona została nowa.

Transkrypcja zawartości dostępna jest w Internecie (dociekliwi badacze historii z pewnością ją znajdą) i nie widzę potrzeby powielania jej tutaj.

Kościół w Tucznie
Kościół w Tucznie - zdjęcie współczesne.
Strona z księgi parafialnej z Tuczna
Strona z księgi parafialnej z Tuczna
     

1755-1756 r.

Wnuczka Stanisława Krzysztofa Tucznyńskiego, Franciszka Teresa z Mycielskich Skoroszewska (małżonka ówczesnego właściciela Tuczna) funduje kościół w Mielęcinie.

Kościół ten uznany za zabytek klasy zerowej płonie doszczętnie po 193 latach...

 

Zabytkowy kościół w Mielęcinie



Ołtarz w zabytkowym kościele w Mielęcinie
Ołtarz kościoła fundacji F. Skoroszewskiej

Zabytkowy kościół w Mielęcinie


druga połowa XVIII w.

Przez wiele lat trwają w okolicy Mielęcina liczne przemarsze wojsk pruskich i ruskich powiązane z łupieniem wiosek i narzucaniem kontrybucji i rekwizycji.

Wojsko ruskie w XVIII w.Wojsko ruskie w XVIII w.

 

1770 r.

W okolicy Mielęcina pojawia się pułkownik Skórzewski z pomorską dywizją konfederacji barskiej. Ciężar utrzymania wojsk ponosili mieszkańcy wiosek, np. Mielęcina...
Od czasu do czasu pojawiają się tu też wojska pruskie w tzw. kordonach zdrowia mających rzekomo chronić przed zarazą...

 

Konfederat barski
Konfederat barski

1771 r.

Okolice Mielęcina są okupowane przez wojska pruskie, tak więc tutaj I rozbiór dokonał się na rok przez podpisaniem traktatu rozbiorowego.

Wojsko pruskie w XVIII w.Wojsko pruskie w XVIII w.

 

ok. 13. września 1772 r.

Oficjalne, administracyjne wcielenie Mielęcina w obszar Prus - I rozbiór